آیا امام علی دست بسته نماز خواندند؟

یک سوال بسیار مهم!

آیا مواردى هست که حضرت على علیه السلام پشت ‏سر خلفا نماز خوانده باشند؟ و در آن صورت، آیا به شیوه ‏اهل تسنن نماز مى‏خواندند (یعنى بدون مهر و بصورت دست‏بسته)؟ در برخى از روایات و اسناد تاریخى این مساله تایید گردیده و سر آن حفظ وحدت و انسجام اجتماعى و جلوگیرى از سوء استفاده کسانى است که وراى اختلاف امام علیه السلام و خلفا اهداف سیاسى شکننده دیگرى را دنبال مى‏کردند. در مورد بخش دوم سوال که آیا حضرت على علیه السلام هنگامى که به ابوبکر و غیره اقتدا مى‏کردند، به شیوه اهل تسنن نماز مى‏خواندند (بدون مهر و یا با دست‏بسته)؟

الف) در مورد سجده روایت گردیده است که در زمان پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) همه بر خاک کف مسجد النبى سجده مى‏کردند و براى عدم تاذى از زبری‏ سنگریزه‏ها و براى مسطح کردن کف مسجد ماسه نرم ریخته بودند. همچنین براى جلوگیرى از سوزش در تابستان‏ها در محل سجده حصیر مى‏گذاشتند. این مطلب با مبانى فقهى امامیه نیز کاملا سازگار است. زیرا مُهر از نظر فقهى موضوعیت ندارد. بلکه تسهیل کننده دسترسى به خاک است. در روایت صحیحه هشام بن حکم - که همه فقها طبق آن فتوا داده‏اند - آمده است: «انه قال لابى عبد الله - علیه السلام -: اخبرنى عما یجوز السجود علیه و عما لا یجوز قال: السجود لا یجوز الا على الارض او على ما انبت الارض الا ما اکل او لبس‏» فقال له: جعلت فداک ما العلة فى ذلک؟

قال: لان السجود خضوع لله عز و جل فلا ینبغى ان یکون على ما یوکل و یلبس. لان ابنا الدنیا عبید ما یاکلون و یلبسون. و الساجد فى سجوده فى عبادة الله عز و جل فلا ینبغى ان یضع جبهته فى سجوده على معبود ابنا الدنیا الذین اغتروا بغرورها. هشام از حضرت ابا عبد الله - امام صادق علیه السلام پرسید: مرا آگاه ساز بر چه سجده رواست و بر چه ناروا؟

در مورد دست‏ها مدارک تاریخى نشان مى‏دهند که تا زمان خلیفه دوم دست‏بسته خواندن نماز معمول نبوده است و در زمان وى هنگامى که اسیران فارس را به حضورش بردند و آنها را در این حالت دید پرسید چرا این گونه ایستاده‏اند؟ پاسخ دادند که آنان در برابر پادشاهان به نشانه احترام چنین مى‏ایستند. او از این هیات خوشش آمد و دستور داد در نماز چنین بایستند. زیرا خدا به تعظیم اولى است

فرمودند: زیرا سجده خضوع در پیشگاه خداوند عز و جل است. پس نشاید که بر پوشیدنى و خوردنى انجام گیرد. زیرا دنیا گرایان بنده خوردنى‏ها و پوشیدنى‏هایند و سجده‏گر در سجده‏اش خداى را پرستشگر است. لاجرم نشاید که پیشانى خود بر معبود دنیا گرایان - که فریفته فریباى آنند - بسایند). (وسائل الشیعه ج 3 باب 1 از ابواب ما یسجد علیه)

ب) در مورد دست‏ها مدارک تاریخى نشان مى‏دهند که تا زمان خلیفه دوم دست‏بسته خواندن نماز معمول نبوده است و در زمان وى هنگامى که اسیران فارس را به حضورش بردند و آنها را در این حالت دید پرسید چرا این گونه ایستاده‏اند؟

پاسخ دادند که آنان در برابر پادشاهان به نشانه احترام چنین مى‏ایستند. او از این هیات خوشش آمد و دستور داد در نماز چنین بایستند. زیرا خدا به تعظیم اولى است. (مستند العروة الوثقى کتاب الصلاة ج 4 ص 446 علامه خویى)

بخش نهج البلاغه تبیان